BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH (COPD): NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính – COPD là gì?

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là bệnh lý hô hấp mạn tính với đặc trưng là sự tắc nghẽn luồng khí thở ra không hồi phục hoàn toàn, bệnh tiến triển từ từ và liên quan đến phản ứng viêm bất thường của phổi đặc biệt với các khí độc hại (khói thuốc lá, thuốc lào…).

COPD thường gặp ở nam giới trên 40 tuổi có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào hoặc người làm việc lâu trong môi trường có khí độc hại. Các vấn đề hô hấp có xu hướng nặng dần theo thời gian và ảnh hưởng trực tiếp tới sinh hoạt thường ngày, đặc biệt khi cần gắng sức.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính đặc trưng bởi sự tắc nghẽn luồng khí thở ra

Nguyên nhân gây bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Bệnh tắc nghẽn phổi mạn tính xảy ra khi phổi bị viêm, tổn thương và hẹp đường dẫn khí. Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu là do hút thuốc hoặc gián tiếp hít phải khói thuốc. Hút thuốc lá, thuốc lào càng nhiều và trong thời gian càng dài thì khả năng phổi tắc nghẽn càng cao.

Nguyên nhân COPD tiếp theo là do tiếp xúc với bụi nghề nghiệp. Công nhân xây dựng, thợ mỏ, thợ dệt, thợ kim khí là những người thường xuyên tiếp xúc với các yếu tố kích thích phế quản như khí độc, xi măng, than đá, bụi silic… dẫn tới nguy cơ cao mắc bệnh.

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đôi khi có thể xảy ra ở những người mắc bệnh giãn phế quản, hen, di chứng lao phổi… hoặc gặp các các vấn đề di truyền hiếm gặp khiến phổi dễ bị tổn thương hơn.

Các triệu chứng thường gặp ở người mắc phổi tắc nghẽn mạn tính

Tìm hiểu các triệu chứng COPD có vai trò quan trọng giúp phát hiện và đánh giá đúng tình trạng bệnh, từ đó có biện pháp ngăn ngừa và điều trị tốt nhất.

Ở giai đoạn sớm, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có các dấu hiệu như:

• Ho khạc đờm hầu hết các ngày trong tuần, kéo dài ít nhất là 3 tháng trong 2 năm liên tiếp
• Khó thở tiến triển nặng dần theo thời gian và liên tục, khó thở tăng khi gắng sức và nhiễm trùng đường hô hấp
• Cảm thấy tức ngực, cơ thể mệt mỏi, thiếu năng lượng

Những biểu hiện ban đầu dễ khiến người bệnh lầm tưởng mình đang bị viêm phế quản thông thường nên chủ quan trong thăm khám và điều trị, dẫn tới bệnh trở nặng, xuất hiện các triệu chứng khó thở liên tục. Bệnh tiến triển vào giai đoạn cuối sẽ dẫn đến những biến chứng vô cùng nghiêm trọng như suy hô hấp, suy tim…

Người bệnh thường xuyên bị ho, tức ngực

Triệu chứng COPD trở nặng:

Ở giai đoạn này, chức năng của phổi đã bị suy giảm nặng nề, khiến người bệnh phải thường xuyên nhập viện với các dấu hiệu:

• Khó thở kéo dài và nặng dần, thở khò khè, thở rít
• Đau tức ngực, nặng ngực thường xuyên
• Nói khó hoặc thều thào, ngắt quãng
• Nhịp tim bất thường, môi tím tái do thiếu Oxy, thậm chí rơi vào trạng thái lơ mơ
• Đau đầu, mệt mỏi, chán ăn, cân nặng giảm sút
• Nếu có bội nhiễm hoặc viêm phổi thường ho, khạc đờm nhiều hơn, đờm xanh, vàng kèm theo có sốt.

Khi nhận biết bản thân đang gặp phải những triệu chứng này, bạn cần tới gặp bác sĩ chuyên khoa ngay để được tư vấn và lên phác đồ điều trị phù hợp, tránh chủ quan tự điều trị tại nhà mà tiền mất tật mang.

Chẩn đoán phổi tắc nghẽn mạn tính bằng phương pháp nào?

Thông qua khám lâm sàng, cận lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, chuyên gia y tế có thể phát hiện và chẩn đoán chính xác bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn.

Đo chức năng hô hấp

Bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nên được kiểm tra chức năng hô hấp để xác định lưu lượng không khí lưu thông trong phế quản và trong phổi. Đo chức năng hô hấp định lượng được mức độ nặng và khả năng hồi phục của bệnh, đồng thời phân biệt bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính với các rối loạn khác. Đây là thăm dò khá đơn giản và hầu như không gây đau đớn, khó chịu hay tai biến cho bệnh nhân.

Phương pháp chẩn đoán hình ảnh

X-quang phổi: đánh giá những thay đổi của hình ảnh khí phế thũng.

CT phổi: có thể bộc lộ những bất thường không rõ ràng trên X-quang phổi và gợi ý các bệnh đồng mắc hoặc biến chứng như viêm phổi, bệnh bụi phổi, ung thư phổi. CT giúp đánh giá mức độ và sự phân bố khí phế thũng thông qua quan sát hoặc phân tích mật độ phổi.

Chụp X-quang giúp đánh giá những thay đổi của hình ảnh khí phế thũng

Các xét nghiệm bổ trợ

Điện tim: đánh giá hình ảnh dày thất phải (áp dụng ở bệnh nhân giai đoạn muộn).

Siêu âm tim: đây là xét nghiệm hữu ích để đánh giá chức năng thất phải và áp lực động mạch phổi, mặc dù không khí bẫy sẽ gây khó khăn về mặt kỹ thuật khi thực hiện ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Siêu âm tim thường được chỉ định khi nghi ngờ có bệnh của tâm thất trái hoặc bệnh lý van tim.

Xét nghiệm: Công thức máu, CRP, cấy đờm làm kháng sinh đồ để phát hiện các bất thường liên quan đến yếu tố di truyền.